Schematherapie

Ontdekken

Wat is schematherapie

Schematherapie is een psychotherapie die meerdere theorieën en technieken van bestaande therapieën combineert, o.a. Cognitieve Gedragstherapie, Gestalttherapie, Hechtingstheorie, de Psychoanalyse… Je zou het kunnen zien als een compilatie “the best of therapy”.
Deze recente therapeutische methode werd ontwikkeld rond 1990 door Jeffrey E. Young en collega’s. Na onderzoek is gebleken dat de slaagkansen bijzonder hoog zijn bij deze integratieve vorm van psychotherapie.

Er wordt op zoek gegaan naar de valkuilen in je leven, de vicieuze cirkels, de stenen waar je telkens weer over struikelt, de situaties waar je telkens weer in belandt, de mensen waar je je tot aangetrokken voelt (vrienden/partners), etc.
Via verkenningsgesprekkenvragenlijsten en andere methodes worden die valkuilen of schema’s herkend.
Eens die in kaart zijn gebracht, volgt de bewustmaking. De therapeutische relatie is daarin van cruciaal belang om de persoon op een empathisch confronterende wijze die inzichten te geven. Daarna wordt via limited reparenting zo veel mogelijk voorzien in de basisbehoeften die de persoon in zijn jeugd miste.
De verwerking gebeurt via imaginaire rescripting, meer-stoelen-technieken en andere oefeningen. Het gekwetste, boze of impulsieve kind koesteren, het veiligheid bieden en het accepteren binnen de juiste grenzen. De geïnternaliseerde straffende of bekritiserende ouder een halt toe te roepen. De coping-modi (zie hieronder) bevechten en ontdoen van hun beschermende, verdovende, verheerlijkende opdrachten. Tenslotte de Gezonde Volwassene versterken.
Na deze oefeningen, die het zelfbeeld van de betrokkene ingrijpend veranderden, kan gewerkt worden aan blijvende gedragsverandering en een stabielere toekomst.

Schema’s, Coping-stijlen, Modi, Modusmodellen en de Gezonde Volwassene.

Een Schema is een patroon van denken en doen, een overtuiging over jezelf. Je kunt het zien als een verdraaide “waarheid” die je meestal aan je ouders/opvoeders en de gezinssituatie te danken hebt.
Zo kan bijvoorbeeld iemand met een Verlatingsschema overgevoelig zijn voor situaties waarin hij/zij gewone acties van anderen zo interpreteert dat ze panikeert of er verdrietig van wordt.

Coping-stijlen zijn persoonlijke gedragsreacties op schema’s. Vermijding, Overgave en Overcompensatie zijn de mogelijke reacties.
Bijvoorbeeld, verdergaand op het Verlatingsschema hierboven, kan die persoon op een ingebeelde bedreiging van verlaten te worden, zich verdrietig of paniekerig voelend, vermijdend reageren door de nabijheid in de relatie te gaan beperken om zichzelf te beschermen tegen in de steek gelaten worden.

Een Modus is een geestestoestand bestaande uit een cluster van schema’s en coping-stijlen, een tijdelijke “manier van zijn” naar waar een persoon soms of frequent kan schakelen. Er zijn 3 “soorten” modi nl. kind-modi, ouder-modi en coping-modi.
Zo omvat de vermijdende modus Onthechte Beschermer de schema’s Verlating, Tekortschieten, Wantrouwen/Misbruik en een coping-stijl van Vermijding.

Modusmodellen bestaan uit meerdere modi, meestal één of twee uit elke modus-soort.
Het Borderlinemodel bestaat bijvoorbeeld uit een Gekwetst/Eenzaam Kind, een Boos/Impulsief Kind, een Straffende/Bekritiserende Ouder en een Onthechte Berschermer.

Iedereen heeft ook een ongedeelde identiteit, Gezonde Volwassene. In die modus heeft een persoon positieve, integere en genuanceerde gedachten over zichzelf, doet wat goed voor zichzelf is, wat leidt tot gezonde relaties en activiteiten.